Profesjonalne sklepy i serwisy samochodowe

Składamy się z najlepszych części

Elementy regulacyjne geometrii ustawienia kół - Część 1

Geometria ustawienia kół
Przy prawidłowym ustawieniu osi względem nadwozia, od geometrii ustawienia każdego z kół zależy, jak samochód będzie zachowywał się na drodze oraz jak zużywać będzie się ogumienie. Dla omówienia możliwości i konieczności regulacji geometrii ustawienia kół, z wykorzystaniem elementów regulacyjnych niezbędny jest opis wybranych wielkości charakterystycznych dla geometrii ustawienia kół.

Kąt pochylenia koła
Kąt pochylenia koła dodatni (rys.1a) i ujemny (rys.1b). Oznaczenia na rysunku: PŁ-S - płaszczyzna symetrii koła; PR-P - prosta prostopadła do drogi.

Rys.1

Rys.1


Jest to kąt zawarty pomiędzy płaszczyzną symetrii koła (PŁ-S) a prostą prostopadłą do drogi (PR-P). Kąt pochylenia koła jest dodatni (rys.1a), jeśli górna część koła jest odchylona w kierunku "od samochodu". Kąta pochylenia koła jest ujemny (rys.1a), jeśli górna część koła jest odchylona w kierunku "do samochodu". Od wartości i "znaku" kąta pochylenia koła zależy między innymi sposób zużywania się opony, zachowanie samochodu na zakrętach oraz to, które z łożysk koła jest bardziej obciążone.

Kąt pochylenia sworznia zwrotnicy - rys.2
Kąt pochylenia sworznia zwrotnicy (PSZ). Określenie osi obrotu zwrotnicy zależy od tego, czy jest to zawieszenie z wahaczami poprzecznymi (rys.2a) czy z kolumną MacPhersona (rys.2b). Oznaczenia literowe: PR-P - prosta prostopadła do drogi; OOZ - oś obrotu zwrotnicy. Oznaczenia cyfrowe: 1 - wahacz poprzeczny górny; 2 - zwrotnica; 3 - wahacz poprzeczny dolny, 4 - zwrotnica, połączona z kolumna MacPherson; 5 - kolumna MacPherson, 6 - górne mocowanie kolumny MacPherson w nadwoziu samochodu.


Rys.2
Oś obrotu zwrotnicy (OOZ) jest pochylona w dwóch płaszczyznach. Patrząc równolegle do osi symetrii pojazdu, zobaczymy pochylenie (rys.2) określone za pomocą kąta pochylenia sworznia zwrotnicy (PSZ). Patrząc prostopadle do osi symetrii pojazdu, zobaczymy pochylenie, dzięki któremu uzyskujemy kąt wyprzedzenia sworznia zwrotnicy (nie omawiany w tym artykule).
Kąt pochylenia sworznia zwrotnicy jest to kąt zawarty pomiędzy rzutem osi obrotu zwrotnicy (OOZ) na płaszczyznę prostopadłą do osi symetrii pojazdu (na rys.2, widzimy właśnie ten rzut osi obrotu zwrotnicy), a prostą prostopadłą do drogi (PR-P).
W zawieszeniu z wahaczami poprzecznymi 1 i 3 (rys.2a), oś obrotu zwrotnicy (OOZ) przechodzi przez środki przegubów kulowych łączących zwrotnicę 2 z oboma wahaczami. Dla typowego zawieszenia z kolumną resorującą MacPherson 5 (rys.2b), oś obrotu zwrotnicy przechodzi przez:
-środek łożyska, w którym kolumna obraca się w swoim górnym mocowaniu 6 (w kielichu nadwozia);
-środek przegubu kulowego, łączącego zwrotnicę 4 z dolnym wahaczem 3.
Wspominam o tym, bo w zawieszeniach nie ma przeważnie części o nazwie "sworzeń zwrotnicy", a jego oś obrotu (OOZ) wyznaczają elementy, które umożliwiają obrót zwrotnicy.

Zbieżność połówkowa - rys.3

Zbieżność połówkowa ujemna (a) lub dodatnia (b) informuje o ustawieniu pojedynczego koła względem danej osi, w płaszczyźnie równoległej do drogi. Oznaczenia na rysunku: PR-P - prosta prostopadła do osi; PR-S - prosta leżąca w płaszczyźnie symetrii koła.

Rys.3

Jest to kąt określający ustawienie jednego koła pojazdu względem osi, w płaszczyźnie równoległej do drogi, zawarty pomiędzy prostą prostopadłą do danej osi (PR-P) a prostą leżącą w płaszczyźnie symetrii koła (PR-S) lub do niej równoległą. Zbieżność połówkowa jest ujemna (rys.3a), jeśli prosta prostopadła do osi (PR-P) i prosta leżącą w płaszczyźnie symetrii koła (PR-S) przecinają się za osią (patrząc od przodu samochodu). Zbieżności połówkowa jest dodatnia (rys.3b), jeśli prosta prostopadłą do osi (PR-P) i prosta leżącą w płaszczyźnie symetrii koła (PR-S) przecinają się przed osią.



Zbieżność całkowita - rys.4
Zbieżność całkowita kół może być "ujemna" lub "dodatnia" (a). Nie informuje nas ona jednak, jak poszczególne koła są ustawione względem danej osi.

Rys.4
Jest to kąt określający ustawienie kół danej osi względem siebie, w płaszczyźnie równoległej do drogi, zawarty pomiędzy prostymi leżącymi w płaszczyźnie symetrii obu kół lub prostymi do nich równoległymi. Zbieżność całkowita jest ujemna (rys.4a - oś przednia), jeśli proste leżące w płaszczyźnie symetrii kół przecinają się za osią (patrząc od przodu samochodu). Zbieżność całkowita jest dodatnia (rys.4b - oś tylna), jeśli proste leżące w płaszczyźnie symetrii kół przecinają się przed osią.
Zbieżność całkowita informuje o ustawieniu kół danej osi względem siebie, ale nie informuje, jak każde kół danej osi jest ustawione względem tej osi. Przykładowo, na rys.4b, koła osi przedniej mają zbieżność całkowitą ujemną, ale lewe przednie koło jest prostopadłe do osi, a prawe ma dużą ujemną zbieżność połówkową. Natomiast koła osi tylnej na rys.4b, mają "zerową" zbieżność całkowitą (są wzajemnie równoległe) ale lewe tylne koło ma zbieżność połówkową ujemną a prawe ma zbieżność połówkową dodatnią.
Dla kół danej osi mierzymy zbieżności połówkowe, a zbieżność całkowitą obliczamy jako sumę zbieżności połówkowych. Podczas regulacji zbieżności zawsze dążymy do tego, aby zbieżności połówkowe obu kół osi były równe, zgodne z wymaganiami producenta. Wówczas zbieżność całkowita też będzie miała prawidłową wartość.


« powrót do listy